Ағымдағы жылы QazaqGreen жаңартылатын энергия көздері қауымдастығы Қазақстанда және Орталық Азияның барлық елдері үшін ерікті нарық құруды ұсынды. Бұл бастама реттеуші нарықтарға қатыспайтын компанияларға сатып алушы болуға және ESG рейтингтерін жақсартуға мүмкіндік береді. Бұл туралы QazaqGreen жаңартылатын энергия көздері қауымдастығының Директорлар кеңесінің мүшесі, парниктік газдар шығарындыларына мониторинг жүргізу саласында тәжірибесі бар сертификатталған верификатор, климаттың өзгеруі және Қазақстанда шығарындыларға квоталар саудасы жүйесі бойынша сарапшы Аида Мақсұт айтып берді.

«Биыл біздің қауымдастық республикада ерікті нарық құру туралы бастама көтерді. Біз Орталық Азияның барлық елдеріне балама ұсынамыз. Біздің нарық парниктік газдар шығарындыларын өз еркімен азайтатын, осы процесті бекітуге және осы қысқартуларды сату арқылы қосымша пайда табуға дайын жобалар үшін ашық. Реттеуші нарықтарға қатыспайтын, яғни шығарындыларды реттеуден тыс, бірақ ESG бойынша өз рейтингтерін жақсартқысы келетін компаниялар сатып алушылар бола алады», – деп атап өтті Аида Мақсұт.

Қазақстанда көміртегі бірліктерінің сауда жүйесінің мемлекеттік операторы болып ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің ведомстволық бағынысты ұйымы – «Жасыл Даму» АҚ анықталды.

Сондай-ақ, спикер Қазақстанда парниктік газдар шығарындыларының верификаторлары қызметі 2013 жылы іске қосылғанын еске салды. Верификация компаниялардың парниктік газдар шығарындылары туралы үшінші тарап ұйымдарының есептерінің ашықтығын растау үшін қажет.

«Біздің республикамызда Қазақстан верификаторлар одағы жұмыс істейді, оған верификация/валидация жөніндегі орган аккредиттеген компаниялар кіреді, – деп атап өтті Аида Мақсұт. – Елде қазірдің өзінде MRV жүйесі (өлшеу, есеп беру және тексеру) құрылды, яғни эмитенттер 10 жыл ішінде өздерінің шығарындыларына мониторинг жүргізуді үйренді, олар жыл сайын есептер тапсырады. Біздің елімізде халықаралық стандарттар бойынша аккредиттелген 15-тен астам верификация органдары бар. Верификация сапасын жақсарту бойынша белсенді жұмыс жүргізілуде, болашақта олар Еуропалық одақта танылуы үшін олардың құзыреттілік деңгейін арттыру үшін елдің верификаторларын одан әрі дамыту жоспарлануда».

Республикадағы верификаторлар, мысалы, энергетика, мұнай және газ, химия және тау-кен өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіру және т.б. сияқты секторларда тексеруге және валидациялауға қатыса алады.

«Бұл жүйе 2013 жылдан бері жұмыс істейді. Оператор ретінде біз министрліктің одан әрі бекітуі үшін парниктік газдар шығарындыларына квоталарды есептеу бойынша деректерді ұсынамыз. 2013 жылдан бастап парниктік газдарды таратудың 5 ұлттық жоспары жүзеге асырылды. Қазіргі уақытта квоталарды бөлу өнім өндірісіндегі көмірқышқыл газы шығарындыларының арақатынасын ескеретін эталондық әдіспен жүзеге асырылады. Ол жыл сайынғы негізде қысқартуға бағытталған», – деп хабарлады «Жасыл Даму» АҚ Басқарма төрағасының орынбасары Нұржан Қабдолданов.

Оның айтуынша, бұл ұйым парниктік газдар шығарындыларын сіңіруге немесе азайтуға бағытталған офсеттік жобаларды іске асыру нәтижесінде офсеттік бірліктерді беру тетігін де іске асырады. Офсеттік жобалар тетігі бизнеске жаңартылатын энергия көздері сияқты парниктік газдар шығарындыларын азайту немесе парниктік газдардың сіңірілуін арттыру, соның ішінде ағаш отырғызу арқылы әр түрлі іс-шараларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Нәтижесінде осындай жобаларды іске асыратын компаниялар ішкі қазақстандық нарықта сата алатын көміртегі бірліктерін алады.

SOR28 сарапшылары атап өткендей, 2021 жылы жаһандық метан міндеттемесіне қол қойылғаннан бері метан шығарындыларының жалпы төмендеуі байқалмады. Kayrros климаттық технологиялар компаниясы елдер 2030 жылға қарай метан шығарындыларын кем дегенде 30 пайызға азайта алмайтынын анықтады.

«Біз суперэмиттерлерге толық тыйым салуға шақырамыз. Қазба отынынан метан шығарындыларының тез азаюы ғасырдың ортасына қарай жаһандық температураның 0,1°C төмендеуіне әкелуі мүмкін, бұл әлемдегі барлық жеңіл және жүк көліктері дереу жолдан шығарылған кездегі шығарындыларға әсермен барабар», – деді СОР28-де Kayrros бас директоры және негізін қалаушысы Антуан Ростан.

Ол ЕО ұсынған газды импорттау кезінде метан шығарындыларына қойылған шектеулерді құптады, бұл жеткізушілерді ағып кетуді азайтуға мәжбүр етеді. Бұл басқаларды ұқсас шаралар қарастыруға итермелеуі мүмкін.