QAZAQ GREEN.  Өткен жылы әлемдік көмір тұтыну 8,5 миллиард тоннадан асты, деп хабарлайды «24KZ». Жасыл энергетиканың дамуына қарамастан, бұл шикізатқа сұраныс әлі де жоғары, деп атап өтті Халықаралық энергетикалық агенттік.    

Парниктік шығарындылармен күресте әлемдік қауымдастық қазбаларды пайдалануды азайтуға тырысады. Бұл үшін G7 елдері көмірден электр энергиясын өндіруден бас тарту туралы құжатты келісті. Жетілік тобы министрлері деңгейінде кездесу Италияның Турин қаласында өтті. Үлкен жетілік елдері алғаш рет көмірден бас тартудың нақты мерзімін белгіледі. Бұл мақсатқа 2035 жылға дейін жетуге ниетті.

Көрінетін түтіннің болмауы айналада демалу үшін сау ауа бар дегенді білдірмейді. Бүкіл әлемде қалалар мен ауылдарға ластаушы заттар әсер етеді: тұрғын үйді жылыту жүйелері, көлік, өнеркәсіптік зауыттар және көмір электр станциялары. Ауадан шыққан зиянды микробөлшектер өкпеге түсіп, тыныс алу жолдарының ауруларына әкеледі. Осыған байланысты, БҰҰ статистикасы бойынша жыл сайын 7 миллион адам қайтыс болады. Мұның бәрі – парниктік газдардың салдары. СО2 негізгі көзі – отын жағу.

Мысалы, көмір. Өткен жылы бұл шикізатты әлемдік тұтыну рекордтық деңгейге жетіп, алғаш рет 8,5 миллиард тоннадан асты. Халық тығыз қоныстанған екі елде – Үндістан мен Қытайда ең үлкен сұраныс тіркелді. Онда жыл сайын көмірден электр энергиясының тиісінше 75 және 60%-ы өндіріледі. Сарапшылар қазбаның осы түрінің көп мөлшерін оның арзандығымен түсіндіреді. Бірақ ол неғұрлым көп жанған сайын, қоршаған ортаға зиян соғұрлым көп болады. Сондықтан елдер көмір өндіруді біртіндеп қысқартуды жоспарлап отыр. Бұл үшін G7-ге мүше мемлекеттер Италияда электр энергиясын өндіруде шикізаттан бас тарту жоспарын келісті. Бұл мақсатқа 2035 жылға қарай қол жеткізуге ниетті.

 »Бұл – басқа елдерді қазба өндіруді азайтуға итермелеп, бағыт бергісі келетін елдер тобының маңызды келісімі. Көмір – климатты ластайтын шығарындылардың негізгі көздерінің бірі. Біздің мақсатымыз – келесі онжылдықтың бірінші жартысында мүмкіндігінше көмірден тәуелсіз болу. Бұл біз нақты жол мен мақсатты белгілеген алғашқы қадам болды», – деді Италияның қоршаған орта және энергетикалық қауіпсіздік министрі Жилберто Пичетто Фратен.

Биылғы жылы G7-ді басқаратын Италия 2025 жылға қарай Сардиния аралындағы электр станцияларынан басқа барлық көмір зауыттарын өшіруге ниетті. Қазіргі уақытта «Үлкен жетілік» елдері электр энергиясының 16%-ын көмірден өндіреді. Ember талдау орталығының мәліметтері бойынша, бұл көрсеткіш 2015 жылмен салыстырғанда 7%-ға төмендеді.

Парниктік шығарындылармен күресте елдер баламалы энергия көздеріне, соның ішінде су, күн және желге ауысады. Еуроодақ, АҚШ, сондай-ақ Қытай мемлекеттері траектория бойынша белсенді қозғалуда. 2030 жылға қарай ГФР жаңартылатын көздерден электр энергиясының 80%-на дейін өндіруді жоспарлап отыр. Рас, бұл үшін бірнеше жыл бойы күніне 5 жел турбинасын салуға тура келеді, ал өткен жылы олар 500-ден сәл астам салынды, деп жазады Bild неміс басылымы. Сондықтан мұндай қарқынмен Германия шығарындыларды азайту бойынша өз міндеттемелерін әрең орындай алады.

«Біз Германияны дұрыс жолға қойдық және біз осы жолмен жүруіміз керек. Біз 2023 жылы парниктік газдар шығарындыларының жалпы 10% төмендеуіне қол жеткіздік. Көмірді жағу 20%-дан астамға төмендеді. Сонымен бірге біз жаңартылатын энергия көздерінің айтарлықтай өсуін және көмірден газға ауысуын көріп отырмыз», – деді вице-канцлер, ГФР экономика және климатты қорғау министрі Роберт Хабек.

Басқа батыс елдері, соның ішінде Франция, атмосфераға зиянды шығарындыларды азайту үмітімен атом энергетикасына бет бұруда. Бесінші республикада АЭС барлық өндірілетін электр энергиясының шамамен 70%-ы келеді. Елдің энергия жүйесіндегі атомның үлесі бойынша француздар – сөзсіз әлемдік көшбасшылар.

«Қазіргі уақытта әлемдік электр энергиясын өндірудің тек 10%-ы ядролық энергияға тиесілі. Бірақ оның дамуынсыз біздің климаттық мақсаттарға уақытында жетуге мүмкіндігіміз жоқ екеніне сенімдімін. Әсіресе, жаңартылатын энергия көздерінің әлеуеті жоқ жерлерде», – деп атап өтті Халықаралық энергетикалық агенттіктің атқарушы директоры Фатих Бироль.

 G7 елдері 2023 жылы көмір электр станцияларынан бас тартуға келісті, бірақ ортақ күні туралы келісімге келе алмады. Соңғы шешім өткен жылы Дубайдағы БҰҰ-ның климаттық конференциясында айтылған мақсаттарды орындауға қадам болар еді. COP28 қорытынды құжаты қазба отынынан бас тартуға шақырады.

СОР28 туралы айтқанда, конференцияда қатысушылар жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды үш есе арттыру және энергия тиімділігін екі есе арттыру үшін онжылдықтың соңына дейін жаһандық мақсат қойды.