QAZAQ GREEN. Жерорта теңізінде жаңа X90 жел электр станциясы сынақтан өтеді, оны тезірек және арзан орнатуға және пайдалануға болады. Дәстүрлі жел турбиналарынан басты айырмашылық: ротор діңгекте қозғалыссыз, үшбұрышты платформада бекітілген. Платформа, флюгерге ұқсас, жел бағытымен бұрылады, сондықтан қалақтар әрқашан желге бағытталған. Діңгектің болмауы құрылымның тиімділігі мен сенімділігін арттыратын икемді қалақтарды пайдалануға мүмкіндік береді. Бірінші X90 электр станциясының қуаты 6 МВт болады, бірақ қазірдің өзінде қуаты 20 МВт-тан асатын коммерциялық платформа жобалануда, деп хабарлайды Хайтек+.

Жел электр станцияларын теңізге орналастыру қисынды шешім болып көрінеді. Теңіз самалы құрлықтағы желге қарағанда тұрақты соғады. Ашық су болжамды және сенімді жел режимін қамтамасыз етеді. Жел электр станцияларын құрлыққа орналастыру көбінесе жерді сатып алуды немесе жалға алуды талап етеді, бұл проблемалы болуы мүмкін. Теңізде мұндай қиындықтар аз. Бірақ турбиналарды теңізге орнатудың инженерлік қиындықтары жоғары болатыны соншалық, олар көбінесе артықшылықтардан асып түседі. Турбиналар қатты жел мен теңіз ортасына төтеп беру үшін өте берік болуы керек. Қалақтар жүктеме кезінде деформацияланбайтын және діңгекке кездейсоқ тиіп кетпейтін материалдардан жасалуы керек. Турбиналарды орнында ұстау үшін қуатты байлау жүйелері қажет. Оларды орнату — қымбат және күрделі процесс.

NextFloat+ — Барселонадағы X1 Wind компаниясы басқаратын консорциум. Оған Technip Energies және NextFloat Plus SAS кіреді. Жобаның мақсаты — X90 деп аталатын 6 МВт жел электр станциясының прототипін салу. Бұл — жағада жиналатын, содан кейін орнату орнына сүйрелетін бір турбиналы үшбұрышты қалқымалы платформа. Жоба Еуропалық комиссиядан 13,4 миллион еуро грант алды.

X90 орнату үшін арнайы ауыр жабдықты қажет етпейтін бір нүктелі байлауды (SPM) және тартылқан сымарқанмен зәкірлеу жүйесін (TLP) пайдаланады. TLP жүйесі — су бетінде қалқып тұратын үшбұрышты құрылым. Үш сымарқан оны теңіз түбінде 500 метрден астам тереңдікте орналасқан зәкірмен байланыстырады. Платформаны орнында ұстау үшін сымарқандар тартылады. Барлық үш сымарқан үшін платформаның желге қарсы енжар айналуына мүмкіндік беретін бір нүктелі байлау қолданылады. X90 платформасы суға түсірілмес бұрын, теңіз түбінде жылдам қосылу жүйесі көмегімен байлау жүйесі орнатылады. Бұл орнату нүктесіне келгенде платформаны оңай бекітуге мүмкіндік береді.

Бұл қондырғы «керісінше жел диірмені» ретінде жобаланған. Әдетте, жел турбиналары желге қарайды, ал жел бағыты өзгерген сайын бүкіл құрылым діңгектің жоғарғы жағында айналады. Бұл діңгек ауыр жүктемелерге төтеп беруі және ротор қалақтары мүмкіндігінше қатты бекітілуі керек дегенді білдіреді, әйтпесе олар діңгекке тиіп, жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін.

Дәстүрлі қондырғылардан айырмашылығы, X90 платформаға бекітілген қозғалыссыз роторды пайдаланады. Платформаның өзі, флюгер сияқты, жел ағынына қарсы бұрылады. Осылайша, жел қалақтарды алдыңғы жағынан емес, артқы жағынан итереді. Діңгектің болмауы қалақтардың қатты конструкцияларынан бас тартуға мүмкіндік береді — олар жүктеме кезінде еркін бүгілуі мүмкін. Бұл инновация дәстүрлі қондырғылармен салыстырғанда X90 жеңілдетіп қана қоймай, сонымен қатар арзанырақ етеді және техникалық қызмет көрсетуді жеңілдетеді.

Бекіту жүйесі мен турбинаның өзі теңіз түбінде аз орын алады, бұл теңіз ортасына жалпы әсерді азайтады. X90 модульдік құрылымы да оның масштабталуына ықпал етеді. Инженерлер қазірдің өзінде қуаты 20 МВт-тан асатын коммерциялық платформаны жобалауда.