QAZAQ GREEN. Италияның оңтүстігіндегі Апулия өңірінде жүзім алқабының үстіне орнатылған күн панельдері «Примитиво» сортының бір жемісті өркенінен алынатын өнімді 0,41 кг-нан 1,06–1,36 кг-ға дейін арттырған. Сонымен қатар жабайы өсімдіктердің түрлік алуандығы екі есе өскен. Бұл туралы Scientia Horticulturae ғылыми журналында жарияланған зерттеуде айтылған.

Эксперимент 2024 жылғы вегетациялық маусымда Латерца коммунасындағы «Le Rene» коммерциялық күн электр станциясының аумағында жүргізілді. Қуаты 350 кВт (пик) болатын күн панельдері орнатылған учаскенің ауданы 8 812 м² құрайды. Жүзімдік суарылмайды. Зерттеушілер жүзім сабақтарының өсуін үш жағдайда салыстырған: ашық күн астында, панельдер арасындағы қатарларда әлсіз көлеңкеде (жарық мөлшері шамамен 95%) және панельдердің дәл астындағы қою көлеңкеде (жарық мөлшері шамамен 5%).

Панельдердің астында ауа температурасы ашық күнмен салыстырғанда 0,5–1 °C төмен, ал ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 2–14 пайыздық тармаққа жоғары болған. Агровольтаикалық жүйедегі топырақтың орташа ылғалдылығы шамамен 32%-ды құраса, бақылау учаскесінде бұл көрсеткіш 26% болған.

Көлеңке жүзім сабақтарының өсуіне айтарлықтай әсер еткен. Өркендердің ұзындығы ашық күн астындағы 115,8 см-ден панельдердің астында 267–274 см-ге дейін жеткен. Жапырақтардың ауданы мен өсімдік биомассасы да артқан. Жапырақтардағы устьицалардың тығыздығы бір шаршы миллиметрге шаққанда 208-ден 288–308-ге дейін өскен.

Панельдердің астында өсірілген жүзімнің бір шоғырындағы орташа салмақ қою көлеңкеде 164,9 г, ал әлсіз көлеңкеде 154,4 г болған. Ашық күн астында бұл көрсеткіш небәрі 65,4 г-ды құраған. Алайда жидектердегі қант мөлшері азайған: ашық күн астындағы 25,8 °Bx көрсеткіші әлсіз көлеңкеде 24,4 °Bx-қа, ал қою көлеңкеде 22,9 °Bx-қа дейін төмендеген. Зерттеу авторлары панельдердің астында да қант мөлшері мақсатты деңгейге жеткенін атап өтеді. Олардың пікірінше, агровольтаика алкоголь мөлшері төмен шарап өндіруге мүмкіндік беретін тәсілдердің бірі болуы мүмкін.

Панельдердің астындағы учаскеде жабайы өсімдіктердің түр саны ашық жермен салыстырғанда екі есе көп болған. Зерттеушілердің пайымдауынша, күн панельдері биоалуантүрлілікті төмендетпейді, керісінше, жергілікті шөптесін өсімдіктер үшін қолайлы мекен бола алады.

Авторлар ең тиімді нұсқа ретінде әлсіз көлеңке түсетін жағдайды атаған. Бұл жағдайда жүзімнің өнімділігі мен сапасы арасында оңтайлы тепе-теңдік сақталған, ал жидектердегі полифенолдардың мөлшері ең жоғары болған. Сонымен бірге зерттеушілер нәтижелер бір учаскеде бір маусым ішінде алынғанын ескертеді. Оларды растау үшін әртүрлі климаттық жағдайларда бірнеше жыл бойы зерттеу жүргізу қажет.