Жанара Рахимова, колледж директоры

Айгүл Оразбаева, энергетикалық пәндер кафедрасының меңгерушісі

Қарағанды жоғары политехникалық колледжі уақыт талабынан қалыс қалмай, «жасыл» экономика үшін білім беру бағдарламаларын әзірледі.

Қазақстан энергожүйесі әлі күнге дейін негізінен көмірде жұмыс істесе де, жаңартылатын энергия көздері секторы дамып, барған сайын көрнекті бола түсуде.

2022 жылдың қорытындысы бойынша, республиканың Энергетика министрлігі хабарлағандай, электр энергиясын өндірудегі ЖЭК үлесі 4,5%-ға жетті. Өткен жылы бүкіл ел бойынша жалпы қуаты 385 МВт болатын 12 ЖЭК жобасы іске асырылды, ал ағымдағы жылы қуаты 276 МВт болатын тағы 15 жобаны енгізу жоспарлануда. Алда әлі де көптеген жаңа ЖЭК электр станциялары бар: өткен жылы 2025 жылға дейін жалпы 40 жобаны іске асыру жоспарланғаны хабарланды.

Бұл станциялардың барлығы өздігінен жұмыс істемейді – оларға арнайы дайындалған мамандар қажет (2025 жылға дейін 3 мыңнан астам адам). Егер бұрын бұл үшін дәстүрлі энергетика қызметкерлері «жол бойы және практикада» қайта оқытылса, қазір Қазақстанның көптеген жоғары оқу орындары мен колледждерінде мамандандырылған білім беру бағдарламалары іске қосылды. Қарағанды жоғары политехникалық колледжі солардың қатарында.

Еліміздің алғашқы кеншілер техникумы

Колледждің тарихы 1930 жылдары басталады. Сол кезде Қарағанды көмір бассейнін игеру басталды, дәл осы Қарағанды қаласы Орал металлургиялық зауыттарын кокстелетін көмірмен қамтамасыз ету үшін базаға айналуы тиіс еді.

Енді ғана құрылған көмір бассейні білікті кадрларға мұқтаж болды және шешімдердің бірі «сол жерде» білім беру мекемелерін ашу болды. Олардың алғашқысы Қарағанды жоғары политехникалық колледжі болды.

Рас, ол кезде оқу орнының басқа атауы болған және оның түпбейнесі «Қарағанды» тресі жанындағы оқу-өндірістік комбинаты болды. Оның құрамына Қарағанды шахталары үшін орта техникалық кадрларды даярлау мәселесін шешкен тау-кен техникумы кірді. Ұзақ уақыт бойы ол Қазақстанда кеншілерді дайындайтын жалғыз оқу орны болып қала берді.

1936 жылы тау-кен техникумының алғашқы түлектері 16 адамды құрады, ал 1937 жылы 130 адам оқудан өтті. Оқу орны тоғыз онжылдық жұмыс істеп келеді және осы уақыт ішінде 60 мыңға жуық түлек дайындалды, олар өз кәсіптерінде маман ретінде танылды. Олардың көпшілігі өндірістік кәсіпорындарда мансапты ойдағыдай құрып, Қазақстан экономикасының дамуына елеулі үлес қосуда.

Қарағанды жоғары политехникалық колледжі – бұл өз жетістіктерімен жыл сайын өз бағыты бойынша үздіктердің бірі екенін дәлелдейтін оқу орны.

Осылайша, 2020 жылы колледж «Қазақстанның жаңа кәсіптері мен құзыреттерінің атласына» енген төрт мамандық бойынша «Жас маман-2020» жобасының қатысушысы болды. Сол кезде «Жас маман» форсайтинг және инновация құзыреті орталығы құрылды.

Орталықтың оқу зертханалары соңғы буынның инновациялық жабдығымен жарақталған. Колледж оқушылары заманауи өндірістің ерекшеліктерін игере алатын өндірістік технологиялар мен процестерді автоматтандыруға және цифрландыруға басты назар аударылады.

Бұған қоса, 2020 жылы колледж қабырғасында білім алушыларда ХХІ ғасырдың құзыреттілігін қалыптастыруға, білім беру сапасын және колледж түлектерінің болашақ кәсіби қызметіндегі бәсекеге қабілеттілігін арттыруға арналған креативті ойлау орталығы іске қосылды.

Жаңа сала үшін жаңа кадрлар

Бұл жұмыстың барлығы басты мақсатқа жетуге бағытталған – түлектер еңбек нарығында сұранысқа ие болатын өзекті білім беру. Бұл бағыттағы жетістіктер 1993 жылы құрылған «Энергетикалық пәндер» кафедрасының мысалында айқын көрінеді.

Қазір онда «Инженерия және инженерлік іс» бағыты бойынша энергетика және жылу энергетикасы саласында және «Электротехника және энергетика» білім беру бағдарламалары тобында мамандар даярлауда. Бағдарламалардың қатарында «Электр жабдықтары», «Жылу электр станцияларының жылу энергетикалық қондырғылары» және «Жаңартылатын энергетика» бар.

Соңғысы 2021 жылы Жаңа кәсіптер атласына сәйкес ашылды. Бұл бағдарламаның негізгі мақсаты жұмыс берушілердің талаптары мен еңбек нарығының қажеттіліктеріне сәйкес жаңартылатын энергетика саласында жаңа буын мамандарын даярлау болып табылады.

Теориялық оқытумен бірге ол өндірістік оқыту мен кәсіби практиканы қамтиды. Практика оқу, өндірістік және дипломалды болып бөлінеді.

Оқу-таныстыру практикасы колледж базасында студенттерге қауіпсіздік техникасы қағидаларын жеткізу, олар болашақта кәсіби және өндірістік практикадан өту үшін жіберілетін өндірістік объектілер базасымен танысу үшін өткізіледі.

Өндірістік оқыту мен кәсіптік практиканың мерзімдері мен мазмұны оқу процесінің жоспарымен және жұмыс оқу бағдарламаларымен анықталады, ал оқыту нәтижелерін бағалау бақылаудың әр түрлерімен расталады – бұл үлгерімді ағымдағы бақылау, сондай-ақ аралық және қорытынды аттестаттау.

Бақылау жұмыстары, сынақтар мен курстық жобалар модульді зерттеуге бөлінген оқу уақыты есебінен, ал емтихандар аралық немесе қорытынды аттестаттауға бөлінген мерзімде жүргізіледі.

Өндірістік оқыту мен кәсіптік практиканың басым бөлігі сала кәсіпорындарының базасында өткізіледі – олар «Қарағанды Жарық» ЖШС, «SES SARAN» ЖШС, «Nurkuat Energy» ЖШС және «220 VOLT» ЖШС, бұл кәсіпорындармен тиісті шарттар жасалған.

Ал колледж базасында «Энергопарк», «Жас маман» оқу орталықтарында, колледж шеберханалары мен цехтарында оқу-таныстыру және слесарлық-механикалық практика жүргізіледі.

Оқытудың соңғы кезеңінде басшылардың ұсынымдарына сәйкес біліктілік емтихандары түрінде «3W07130501 - Жаңартылатын энергетика жабдықтарының операторы» біліктілігін алуға қорытынды аттестаттау өткізіледі.

Қазақстан экономикасы үшін осы өзекті мамандық бойынша оқыту Қарағанды жоғары политехникалық колледжін «жасыл» экономика үшін кадрлар даярлау бойынша көшбасшы етеді. Себебі елде ЖЭК секторын жаппай дамыту кәсіби қызметкерлерсіз мүмкін емес.

Бұл жұмыстың маңызды бөлігі колледждің «Qazaq Green» ЖЭК қауымдастығы» ЗТБ-ға аккредиттелген бақылаушылар ретінде мүшелігі болып табылады. Бұл білім беру мекемесіне саланың даму қарқынынан қалмауға және оның өзгеруіне бейімделуге көмектеседі.