QAZAQ GREEN. Дүниежүзілік банктің (ДБ) Атқарушы директорлар кеңесі «Өзбекстандағы күн энергетикасын ауқымдандыру-2» жобасын іске асыру үшін 12 млн АҚШ доллары көлемінде қаржыландыруды бекітті, деп хабарлайды Kun.uz.

ДБ баспасөз қызметінің мәліметінше, жоба еліміздегі экологиялық таза және жаңартылатын энергия өндіру қуатын кеңейтуге мүмкіндік береді. Ол сондай-ақ үкіметтің энергетика секторындағы «жасыл» экономикаға және декарбонизация процесіне (көмірқышқыл газының шығарындыларын азайту) көшу жоспарларын жүзеге асыруға үлес қосады.

Сондай-ақ, онда 2019 жылы Өзбекстан Дүниежүзілік банк тобының Scaling Solar (күн энергетикасын ауқымдандыру) бағдарламасына қосылған Африкадан тыс алғашқы ел болды деп хабарланды.

Осы бағдарлама шеңберінде Науаи облысында қуаты 100 МВт болатын күн электр станциясын іске қосқан «Өзбекстандағы күн энергетикасын ауқымдандыру-1» жобасы іске асырылды. Ол тендер негізінде жобаны жүзеге асыру үшін таңдалған жеке компания салған және басқаратын Өзбекстандағы жаңартылатын энергетиканың алғашқы аса ауқымды нысаны болды. Сол кезде Дүниежүзілік банк осы станция өндіретін электр энергиясын сатып алу бойынша міндеттемелерді орындау үшін банктік кепілдік берді, ал Халықаралық қаржы корпорациясы (IFC) тендерді ұйымдастыру үшін кеңес беру қызметтерін және жобаны жүзеге асыру үшін қаржыландыруды ұсынды.

«Күн энергетикасын ауқымдандыру-2» жаңа жобасы жоғарыда аталған жобаның Науаи облысындағы табыстылығына негізделген. Ол Өзбекстанның екі аймағында жалпы қуаты 440 МВт болатын күн электр станцияларын пайдалануға беру арқылы энергия өндіру көлемін ұлғайтады.

2021 жылғы мамырда Өзбекстанда Самарқанд облысының Каттакурган ауданында және Жизақ облысының Галляарал ауданында әрқайсысының қуаты 220 МВт болатын екі жаңа күн электр станциясын салуға мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) шеңберінде тендер жеңімпазы жарияланды. БАӘ-нің жаңартылатын энергия көздері саласындағы компаниясы Masdar елдегі және Орталық Азия аймағындағы электр энергиясын өндірудің ең төменгі тарифтерін ұсынды.

Аталған МЖӘ жобасы «Күн энергетикасын ауқымдандыру» ДБТ бағдарламасының көмегімен жүзеге асырылады. Оның шеңберінде IFC бұрын тендерді ұйымдастыру үшін консультациялық қызметтер көрсеткен, ал Дүниежүзілік банк станциялар өндіретін электр энергиясын жалпы сомасы 12 млн долларға дейін сатып алу бойынша міндеттемелерді орындау үшін банктік кепілдіктер береді.

Самарқанд және Жизақ облыстарындағы күн электр станциялары жылына 1,1 миллиард киловатт сағатқа (кВтсағ) дейін жаңартылатын электр энергиясын өндіре алады. Олардың жұмысы жылына орта есеппен шамамен 110 000 тонна немесе осы станциялардың бүкіл қызмет ету мерзімінде шамамен 3,4 миллион тонна көмірқышқыл газының шығарылуын болдырмайды.

«Үкімет пен біз Дүниежүзілік банктің банктік кепілдіктерін беру бүгін мақұлданған жоба аясында болжамды тәуекелдерді азайту үшін өте маңызды деп санаймыз. Бұл қадам халықаралық инвесторларға Өзбекстанның жеке сектордың қатысуымен жаңартылатын энергия көздері секторын дамыту үшін капитал, экологиялық технологиялар мен басқару тәжірибесін тартуға дайын екендігі туралы белгі береді», - деді Дүниежүзілік Банктің Өзбекстандағы өкілдігінің басшысы Марко Мантованелли.

Masdar-ға тиесілі жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер (жобалау компаниялары) жоғарыда аталған күн электр станцияларын жобалайды, құрылысын қаржыландырады, салады, иеленеді, пайдаланады және қызмет көрсетеді. Жобалық компаниялар «Өзбекстанның ұлттық электр желілері» АҚ («Өзбекстанның ҰЭЖ» АҚ) қол қойған электр энергиясын сатып алу туралы келісімдерге сәйкес электр станциялары өндіретін электр энергиясын сатуға міндеттеледі.

Дүниежүзілік банк «Өзбекстан ҰЭЖ» АҚ үшін Самарқанд және Жизақ облыстарындағы станциялардың әрқайсысы үшін 6 млн долларға дейінгі көлемде банктік кепілдіктер береді (жалпы сомасы 12 млн-ға дейін). Бұл қаражат «Өзбекстан ҰЭЖ» АҚ-ның жобалау компанияларымен қол қойылған электр энергиясын сатып алу туралы келісімдерде бекітілген төлем міндеттемелерін уақтылы орындауын қамтамасыз етуге көмектеседі.

Дүниежүзілік банк сондай-ақ жаңартылатын энергия көздеріне жеке инвестициялар үшін қолайлы жағдайлар жасауға және елдегі энергетика секторында одан әрі реформаларды іске асыруға жәрдемдесуді жалғастырады.

Күн станцияларын іске қосу үшін Masdar жобалық компанияларға 193 млн доллар өз капиталын салады. Masdar сонымен қатар Азия даму банкі (АДБ), Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚДБ), Еуропа инвестициялық банкі (ЕИБ), сондай-ақ Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі (АИИБ) тарапынан 216 млн доллар көлемінде қарыз қаржыландыруды тартады.