QAZAQ GREEN.  Күн энергетикасы 2026 жылдың бірінші жартысында Еуропаның энергетикалық жүйесіне электр энергиясына сұраныс артқан және қазба отын бағасы өскен кезеңде қосымша қолдау көрсетті. Алайда мемлекеттік қолдаудың әлсіреуі мен электр желілеріндегі шектеулер саланың одан әрі өсу қарқынын баяулатып отыр. Бұл туралы SolarPower Europe қауымдастығының 8 қыркүйекте жарияланған жаңа жартыжылдық есебінде айтылған.

Маусым айында күн энергетикасы алғаш рет Еуропалық одақтағы электр энергиясының ең ірі көзіне айналып, бір айдағы жалпы өндірістің 25%-ын қамтамасыз етті. Мамыр, маусым және шілде айларында күн энергетикасының үлесі екінші жыл қатарынан ЕО-дағы электр энергиясы өндірісінің бестен бірінен асты.

Күн энергетикасы рекордтық көлемде электр энергиясын аптап ыстық кезінде өндірді. Ауа температурасының жоғарылауы кондиционерлерге сұранысты арттырып, дәстүрлі электр станцияларына түсетін жүктемені күшейтті. Сонымен қатар өзендердегі су деңгейінің төмендеуі мен судың жылынуы гидроэлектр станцияларының өндірісіне әсер етті. Атом электр станцияларының өндірісі де төмендеді. Күн генерациясы осы төмендеуді ішінара өтеуге мүмкіндік берді.

2026 жылғы 1 наурызда Таяу Шығыста қақтығыс басталғаннан бері ЕО аумағындағы күн электр станциялары 282 ТВт·сағ электр энергиясын өндірді. SolarPower Europe бағалауынша, бұл генерация Еуропалық одаққа газ импортын сатып алуға жұмсалатын 30 млрд еуродан астам шығынды болдырмауға мүмкіндік берген. Орта есеппен күн энергетикасының арқасында тәулігіне шамамен 164 млн еуро үнемделген.

Соған қарамастан күн энергетикасы нарығының өсу қарқыны бәсеңдеп келеді. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, 2026 жылдың бірінші жартысында ЕО нарығы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамалы ғана өскен. SolarPower Europe жыл қорытындысы бойынша жаңа күн энергетикасы нысандарының көлемі 2025 жылмен салыстырғанда төмендеуі мүмкін деп болжап отыр.

Есеп авторлары қазіргі өсімді негізінен мемлекеттік қолдаудың күшеюімен емес, қазба отын бағасының өсуімен байланыстырады. Бірқатар елдерде, керісінше, күн энергетикасын дамытуға арналған жағдай нашарлап барады.

Франция шатырдағы күн панельдеріне берілетін ынталандыру шараларын одан әрі қысқартты. Чехияда энергия тиімділігі мен жаңартылатын энергияға арналған қолдау бағдарламасына енгізілген өзгерістер үй шаруашылықтары тарапынан сұраныстың төмендеуіне әсер етті. Германия 2027 жылдан бастап жаңа шатырлық күн жүйелеріне берілетін қолдауды қысқартуы мүмкін өзгерістерді қарастырып жатыр.

Электр желілерінің өткізу қабілетіне байланысты шектеулер мен реттеуші белгісіздік те жаңа жобалардың іске асырылуын қиындатып, инвесторлар үшін тәуекелді арттырып отыр.

Күн энергетикасының электр энергиясы өндірісіндегі үлесі өскен сайын жүйелік сипаттағы жаңа мәселелер де байқала бастады. SolarPower Europe электр энергиясы өндірісін мәжбүрлі түрде шектеу жағдайларының көбейгенін, күн генерациясы жоғары кезеңдерде бағаның төмендеуіне байланысты станциялардың табыстылығы азайғанын, электр энергиясына теріс бағалардың жиілегенін және күн батқаннан кейін кешкі уақытта бағаның күрт өскенін атап өтті.

Қауымдастықтың бағалауынша, бұл үрдістер күн генерациясының өсуі электр желілері мен энергия жүйесінің икемділігін қамтамасыз ететін қуаттарға салынатын инвестициямен қатар жүрмей отырғанын көрсетеді.

SolarPower Europe қазіргі нарықтық және реттеуші жағдай сақталған жағдайда Еуропалық одақтың 2030 жылға арналған күн энергетикасын дамыту мақсатына жете алмау қаупі бар деп есептейді. Өсімді сақтау үшін энергия сақтау жүйелеріне, электрлендіруге, электр желілерін жаңғыртуға және энергетикалық жүйенің икемділігін арттыратын басқа да шешімдерге инвестицияны жеделдету қажет. Сонымен бірге мемлекеттік қолдау саясаты тұрақты әрі болжамды болуы тиіс.

SolarPower Europe бас директоры Вальбурга Хеметсбергердің айтуынша, күн энергетикасы отын бағасы өскен және аптап ыстық болған кезеңде Еуропаның энергиямен қамтылу тұрақтылығын қамтамасыз етудегі маңызын дәлелдеді. Алайда үкіметтердің қолдауды қысқартуы саланың одан әрі дамуына қосымша қауіп төндіреді.