БІРІНШІ ҚАҒИДА - ЛАСТАУШЫ ТӨЛЕЙДІ ЖӘНЕ ТҮЗЕТЕДІ

Ол ластанудың алдын алу және бақылау жөніндегі шаралардьі сондай-ақ қоршаған ортаға келтірілген залалды қалпына келтіру үшін жауапкершілікті білдіреді. Осылайша, мемлекет табиғат пайдаланушыларға экологиялык, айыппұл төлеуден гөрі, қоршаған ортаға терісәсерді болдырмау жөнінде шаралар қолдану тиімдірек болатын жағдайлар жасауы тиіс. Бір сөзбен айтқанда, «алдын алу» тетігі. Сонымен қатар, экологияға зиян келтірген ластаушы қоршаған ортаны бастапқы деңгейге дейін қалпына келтіруге міндетті.

ЕКІНШІ ҚАҒИДА - ҚОРШАҒАН ОРТАҒА ӘСЕРДІ БАҒАЛАУДЫҢ ЖАҢА ТӘСІЛДЕРІ

Қолданыстағы Экологиялық кодекс бойынша қоршаған ортаға әсерді бағалау - ҚОӘБ рәсімінен өту туралы талап іс жүзінде барлығына, яғни 19 мың кәсіпорынға қолданылады. Мұндай тәсіл тиімсіз әрі орынсыз. Сондықтан жаңа Экологиялык кодексе шығарындылардың 80%-ы тиесілі «бірінші санаттағы» 2,6 мың кәсіпорынға қатысты ғана осындай талапты қолдануұсынылады. Бұл ретте жұртшылық ҚОӘБ барлық сатыларына қатысады.

ҮШІНШІ ҚАҒИДА - ЕҢ ОЗЫҚ ҚОЛЖЕТІМДІ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ (ЕОҚТ) ЕНГІЗУ ЖӘНЕ ЫНТАЛАНДЫРУДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ШАРАЛАРЫ

Экологиялық ахуалды барынша жақсарту үшін еңозық қолжетімді технологияларды енгізу қажет. Ол үшін өнеркәсіптік кәсіпорындар технологиялық аудиттен өтеді. Оларға шығарындылар көлемін азайтуға мүмкіндік беретін технологияларұсынылады. ЕОҚТ енгізген кәсіпорындар эмиссия үшін төлемнен босатылады. Егер олар ЕОҚТ-ға ауыспаса, эмиссия үшін төлем мөлшерлемесі өседі.

ТӨРТІНШІ ҚАҒИДА - ЭМИССИЯ ҮШІН ТӨЛЕМДЕРДІ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ІС-ШАРАЛАРҒА ЖІБЕРУ

Қазіргі уақытта қолданыстағы заңнамада қоршаған ортаға эмиссиялар үшін төлемдерден түскен қаражатты табиғатты қорғау іс-шараларына жұмсау міндеттіл ігі жоқ. Сондықтан жергіл ікті атқарушы органдар қоршаған ортаны қорғауға 0-ден 400%-ға дейін, орта есеппен 45% ғана бөледі. Экологиялық төлемдер мен оларды жұмсаудағы ағымдағы жағдай халықаралық сарапшылар тарапынан бірнеше рет сынға ұшырады. Осыған байланысты, ілеспе заң жобасында 100% көлемінде түсетін экологиялық төлемдер есебінен табиғатты қорғау іс-шараларын міндетті қаржыландыру көзделген.

БЕСІНШІ ҚАҒИДА ШЫҒАРЫНДЫЛАР МОНИТОРИНГІНІҢ АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ЖҮЙЕСІН Қ¥РУ

Экологиялық кодекстің жобасында I санаттағы объектілер үшін шығарындылар мен төгінділердің сапалық және сандық құрамы туралы уақтылы және дұрыс ақпарат алу мақсатында деректерді уәкілетті органға бере отырып, өндірістік экологиялық мониторинги міндетті автоматтандыру көзделген.

АЛТЫНШЫ ҚАҒИДА ЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҚЫЛАУДЫ КҮШЕЙТУ

Ілеспе заң жобасында Кәсіпкерлік кодекске халықтың тыныс-тіршілігі жағдайларын тікелей қозғайтын фактілер бойынша тексерулер жүргізу бөлігінде өзгерістер енгізу ұсынылады. Бұл өзгерістер қоршаған ортаға теріс әсер ету фактілеріне жеделден қоюға бағытталған. Әкімшілік айыппүлдарды 10 есеге арттыру арқылы экологиялық құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілік күшейтіледі.

ЖЕТІНШІ ҚАҒИДА ӨНДІРІС ЖӘНЕ ТҮТЫНУ ҚАЛДЫҚТАРЫН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ

Жаңа Экологиялық кодекстің жобасында негізгі назар ЭЫДҰ елдерінде пайдаланылатын айналмалы экономика қағидатта- рын енгізуге бағытталған. Осы жоба шеңберінде қалдықтарды кезең-кезеңмен басқаруға бағытталған қалдықтар иерархиясы, яғни қалдықтардың пайда болуының алдын алуға, қайта пайдалануға, қайта өңдеуге, кәдеге жаратуға бағытгалған іс-шаралар тізбегі көзделеді. Рұқсат етілмеген қоқыс тастайтын жерлердің санын азайту мақсатында қалдықтарды қайта өңдеумен және кәдеге жаратумен айналысатын кәсіпорындардың қызметін лицензиялау және қоқыс шығаратын ұйымдар үшін хабарландыру тәртібі енгізіледі.