QAZAQ GREEN. Канадалық зерттеушілер тобы мұзбен зақымдану қаупінсіз қатал қысқы жағдайларда жұмыс істей алатын 7 кВт қуатты күн электр станциясының бір жылдық сынағының нәтижелерін ұсынды. Бұл әзірлеме Applied Energy Applied Energy журналында жарияланған мақалада сипатталған.

Қалқымалы күн станциялары (floating photovoltaics, FPV) жылы өңірлерде өз тиімділігін дәлелдеді: су панельдерді салқындатады және олардың қуатын арттырады, ал беткі көлеңке булану мен балдырлардың өсуін азайтады. Дегенмен, осы уақытқа дейін мұндай жүйелер мұз құрылымдарға үлкен қауіп төндіретін суық климатта көп жағдайда сынақтан өткізілмеген.

Тәжірибелік қондырғы Онтарио провинциясындағы тоғанға орнатылды. Жүйенің ерекшелігі - дәстүрлі понтондардың орнына пенопласттан жасалған қалқымалы құрылғыларды пайдалану: панельдер пенополиэтилен блоктарына тікелей бекітіледі, бұл құрылымды арзанырақ етіп, жинауды жеңілдетеді. Мұздан қорғау үшін зерттеушілер аэрация жүйесін - тоғанның тереңінен жылы суды бетіне көтеретін ауа көпіршіктерін пайдаланды.

Нәтижелер көрсеткендей, аэрация қыс бойы станция айналасында мұздың пайда болуына толығымен кедергі келтірді, ал жүйенің қосымша энергия тұтынуы минималды болды — сорғының жұмыс режиміне байланысты жылдық өнімділіктің 0,02%-нан, ең нашар жағдайда, шамамен 14,5%-ға дейін. Станцияның өзі жылына 7,7 МВт/сағ электр энергиясын өндірді — бұл бұрын қалқымалы электр станциялары үшін қолданыстағы есептеу модельдерімен болжанғаннан 2,7%-ға көп.

Энергетикалық көрсеткіштерімен қоса, жоба суды үнемдеу әсерін де көрсетті: тоған бетін панельдермен көлеңкелеу судың булануын сызықтық түрде азайтты. Есептеулер тоған бетінің жартысын панельдермен жабу арқылы жылдық су үнемдеу 927 текше метрге жетуі мүмкін екенін көрсетті, бұл әсіресе құрғақ ауылшаруашылық өңірлері үшін аса өзекті.

Экономикалық талдау көрсеткендей, электр энергиясының жоғары тарифтері кезінде (мысалы, дизель отынына тәуелді шалғай елді мекендерге тән) жүйе шамамен 4 жыл ішінде өзін-өзі ақтайды. Авторлар технологияның экономикалық тартымдылығына кедергі келтіретін негізгі фактор өндіріс көлемінің артуына байланысты төмендеуі мүмкін икемді күн панелдерінің жоғары құны болып қала беретінін атап өтеді.

Әзірлеушілер тап болған практикалық қиындықтардың қатарында жазда панелдерде балдырлардың өсуі және қыста қардан зақымдану тәуекелі болған, себебі құрылым көлбеу бұрышсыз көлденең болды. Зерттеушілер бұл мәселелерді шешу үшін одан әрі үлкенірек жүйелерді сынақтан өткізіп, құрылымды жетілдіруді жоспарлап отыр.