QAZAQ GREEN. Қазақстанда ең перспективалы өңірлерде күн және жел электр станциялары орнатылады, деп хабарлайды LS Энергетика министрлігіне сілтеме жасап.

Ведомствоның мәліметінше, елде 5 м/с жылдамдықпен жел дәліздері бар, бұл электр станцияларында турбиналардың жұмыс істеуі үшін жеткілікті. Сарапшылық бағалаулар бойынша, Қазақстанда бұл саланың әлеуеті жылына 920 млрд кВтсағ құрайды.

Ең жоғары перспективалар – Каспий өңірінде, елдің оңтүстігінде, сондай-ақ Шелек дәлізінде (Алматы облысы) және Жоңғар қақпасында (елдің оңтүстік-шығысы).

Күн энергиясы саласында оңтүстік облыстар мен Арал маңы өңірі барынша бәсекеге қабілетті: жылына 2,2-3 мың күн сағаты. Министрліктің болжамы бойынша, бұл көрсеткіш осы саладағы әлемдік көшбасшы елдермен бәсекелесуге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, бекітілген энергия балансына сәйкес, 2030 жылға қарай электр энергиясына деген қажеттілік 28,2 ГВт құрайды, ал болжамды қуат 22 ГВт (бүгінгі күні 15,4 ГВт) шамасына тең болады. Осыған байланысты объектілерді шамамен 26 ГВт-қа енгізу және жаңарту қажет.

Ол үшін елдің оңтүстік өңірлерінде белгіленген қуаты шамамен 2,3 ГВт газ генерациялау жобалары іске асырылуда. Бұл - Түркістан (926,5 МВт) және Қызылорда (240 МВт) облыстарындағы бу-газ қондырғылары (БГҚ). Сондай-ақ, БГҚ Алматыда ЖЭО-3 (544 МВт) және ЖЭО-2 (557 МВт) нысандарында салынуда.

Бұдан басқа, қуаты 6,7 ГВт газ және көмір генерациясын қосымша салу жоспарлануда. Оның ішінде маневрлік генерацияны іріктеу бойынша аукциондық сауда-саттық шеңберінде – шамамен 2,4 ГВт.

Жаңартылатын энергия көздеріне (ЖЭК) келетін болсақ, министрліктің айтуынша, бұл жаңа жұмыс орындарын құруға және инновацияларды дамытуға ықпал етеді.

Қазіргі уақытта елде 146 жасыл электр станциясы жұмыс істейді.

Сонымен қатар, 2018 жылдан 2023 жылға дейін қуаты 3,2 мың МВт ЖЭК жобалары үшін сауда-саттық өткізілді. 13 елден 200-ден астам компания қызығушылық танытты: бұл Қазақстан, Қытай, Ресей, Түркия, Германия, Франция, Болгария, Италия, БАӘ, Нидерланды, Малайзия, Испания, Сингапур.

Қазақстанның жасыл энергетика саласындағы мүмкіндіктерін бағалай отырып, ЖЭК жобаларын салумен айналысатын кәсіпкер Тимур Жакупов 2024 жылдың басында елде жалпы белгіленген қуаты 300 МВт-тан астам 20-дан астам күн электр станциясы (КЭС) салынғанын атап өтті. Сарапшының айтуынша, елдің 2060 жылға қарай көміртегі бейтараптығына қол жеткізу ниеті ЖЭК өсуін жеделдетеді. Осыған байланысты өнеркәсіптік кәсіпорындар, оның ішінде мұнай, тау-кен металлургия және IT-салаларында өз өндірістеріне жасыл станцияларды белсенді енгізуде.

«Қазақстанда күн сәулесінің энергиясы жылына 1 шаршы метрге шамамен 1,6 мың кВтсағ құрайтындығын ескере отырып, ЖЭК-тің осы бөлігін дамыту Қазақстанның осы саласын әртараптандыруға, сондай-ақ атмосфераға зиянды шығарындыларды азайтуға мүмкіндік береді», – деді Жакупов.

Сарапшы мысалға келтіргендей, ЖЭК қолдау жөніндегі қаржы-есеп айырысу орталығы инвесторлармен офтейк-келісімшарттарға қол қояды, оның шеңберінде 15-20 жыл ішінде барлық өндірілген электр энергиясын сауда-саттық қорытындылары бойынша белгіленген бағамен, жыл сайынғы тарифтерді индекстеумен сатып алуға міндеттенеді.

Сондай-ақ, Жакупов мысалға келтірген халықаралық агенттіктердің деректері бойынша, 2011 жылдан 2020 жылға дейін Қазақстанда жасыл станциялардың құрылысына 600 млрд теңгеден астам қаржы салынды. Бұл ретте банктер төмен пайыздық мөлшерлемемен және икемді шарттармен арнайы кредит өнімдерін ұсынады.

«Елімізде күн энергетикасын дамыту перспективалары орасан зор, әсіресе шағын ауқымды ЖЭК жобаларында, мұндай станциялары бар үй шаруашылықтарының 5-10% әлеуеті қуаты 500-1000 МВт болатын ірі ЖЭО-ға тең. Өңірдің ауқымында КЭС деп аталатын үй қондырғыларының электр желісіне қосылуы жалпы желінің сенімділігін арттыруға, шамадан тыс жүктелген тораптардан жүктемені түсіруге және осы қызметтің шығындарын азайтуға ықпал етеді», – деп атап өтті ол.

Сондай-ақ, сарапшының айтуынша, өндіру әлеуеті жылына 62 млрд кВтсағ-тан асатын гидроэнергетикалық мүмкіндіктерді дамыту өте маңызды. Ол сондай-ақ ЖЭК өсуі үшін қажетті маневрлік қуаттардың дамуына ықпал етеді.

Жакуповтың пікірінше, инвестициялық ахуалды жақсарту үшін рұқсаттар мен лицензиялар алу рәсімдерін жеңілдету, сондай-ақ заңнаманы жетілдіру бойынша жұмысты жалғастыру қажет.

«Мемлекет пен қаржы институттарының қолдауы, сондай-ақ инновациялар мен технологияларды жетілдіруге үнемі ұмтылу елге осы саладағы өз әлеуетін іске асыруға және өңірдегі күн энергетикасы саласында көшбасшы болуға көмектеседі», – деп қорытындылады сарапшы.