QAZAQ GREEN. Жұмыс берушілер әйелдерге жағдай жасауы керек, қоғам әйелдердің интеллектуалды қабілеттерін, сондай-ақ олардың физикалық денесін құрметтеуі керек. 30-31 мамырда Бурабайда өткен Qazaq Green Fest 2024 III Халықаралық іскерлік фестивалінің спикерлері осылай деп есептейді.

Qazaq Green Fest 2024 III фестивалінде Германияның Федералды экономика және климатты қорғау министрлігінің тапсырмасы бойынша «Оңтүстік-Шығыс және Шығыс Еуропа, Оңтүстік Кавказ және Орталық Азия елдерінде климаттық саясат саласындағы әлеуетті дамыту» (CDCP) Халықаралық климаттық бастаманың (IKI) өңірлік жобасы шеңберінде Қазақстандағы Герман халықаралық ынтымақтастық қоғамының (GIZ) қолдауымен «Гендерлік саясат және кадрларды әділ ауысудағы кадрларды даярлау мәселелері» сессиясы өтті.

Сессияны Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия төрағасының орынбасары Ләззат Рамазанова жүргізді.

Сессия спикерлері ретінде Қазақстандағы БҰҰ Даму бағдарламасының гендерлік мәселелер жөніндегі маманы Гаухар Нұрша, Qazaq Green Басқарма төрайымы Айнұр Соспанова, ESGQ рейтингтік агенттігінің директоры Ерлік Қаражан, «Экожер» қауымдастығының бас директорының кеңесшісі Рамазан Жампейісов, Smart ReEnergy компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Қызжібек Рысжанова, Қазақ-Герман тұрақты даму институтының директоры, доктор Макс Эйрих, Kazenergy қауымдастығының атқарушы директоры Ләззат Ахмурзина және Hay Consulting Group компаниясының сарапшысы Юлия Шамис сөз сөйледі.

Smart ReEnergy компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Қызжібек Рысжанова отбасылық бизнес шеңберінде гендерлік аспект туралы: әйелдердің көзқарасы мен бизнесті жүргізу стратегиясының артықшылықтары туралы айтып берді.

«Ең алдымен, мен сүйікті жар және үш баланың анасымын, сондай-ақ он жылдық тәжірибесі бар кәсіпкермін. Менің бизнеске кетуімнің басты себебі біздің отбасылық қызметіміз болды. Біз алғашқы шағын гидроэлектр станциясын 20 жыл бұрын салдық, содан кейін тағы екі станцияны іске қостық және қазір төртіншісін салып жатырмыз».

Біз үшінші станцияны салған кезде мен әкеме жаңа технологияларды іздеуді ұсындым, өйткені алғашқы екі станция ресейлік жабдықта жұмыс істеді. Менің тілдерді білуім және Австрияда тағылымдамадан өтуім маған оқуға және жаңашылдыққа ұмтылуға көмектесті. Әкем келісіп, біз шетелдік өндірушілермен ынтымақтаса бастадық.

Мен Германияда іскерлік байланыс бағдарламасы бойынша тағылымдамадан өттім, содан кейін Австрияда өндірушілерді зерттедім. Біз ең инновациялық жабдықты таңдап, оны үш жыл бұрын орнаттық. Ол Орталық Азиядағы осындай алғашқы жабдық болды, біз үшін бұл – маңызды жетістік», – деді ол.

Рысжанованың айтуынша, олардың бизнесінде шешімді әкесімен бірге қабылдап, тепе-теңдік орнатылады. Оның ағалары да отбасылық бизнеспен айналысады және олардың отбасылық кеңесі бар. Әйелдер өз табиғатына сай бизнеске артықшылықтар әкеледі: олар барынша эмоционалды, ал ер адамдар – бірбеткей және батыл. Мысалы, неміс жабдығын таңдағанда, ол ұзақ мерзімді инвестициялар үлкен пайда әкелетінін түсіндірді.

«Мен әйелдер өз орнын жұлып алуы керек деп айтпаймын. Мен ерлер мен әйелдер арасындағы тепе-теңдікті сақтауға шақырамын, өйткені жұбайымның қолдауы маған дамуға мүмкіндік береді. Өткен жылы мен Кремний алқабында бір жарым ай тәжірибеден өттім, Google, Meta және Amazon кеңселеріне бардым. Мен жұмыс берушілердің балабақшалар мен coworking spaces құру арқылы әйелдерге жағдай жасайтынын көрдім, онда балалар ойнай, ал ата-аналар жұмыс істей алады. Бұл, ең бастысы, адамның жеке қасиеттері мен таланты екенін дәлелдейді. Біздің бизнесте біз құжаттамаға құрметпен қараймыз, несиелер мен салықтарды уақтылы төлейміз, бұл компанияның өсуіне мүмкіндік береді.  Еуропалық зерттеулер шешім қабылдаудағы тепе-теңдік компанияның өнімділігі мен тиімділігін арттыратынын растайды», – деп атап өтті Қызжібек Рысжанова.

Өз кезегінде, KAZENERGY қауымдастығының атқарушы директоры Ләззат Ахмурзина халықтың көпшілігі инклюзияны қозғалыс пен когнитивтік қабілеттерінде айқын шектеулері бар адамдар үшін шарт ретінде түсінетінін атап өтті. Алайда, инклюзия бойынша компаниялардың саясаты мен рәсімдері барлығына тең құқықты қамтамасыз етуі тиіс. Бұл тек жұмыс уақытының басы немесе бірдей жалақы алу емес. Бұл дегеніміз, ерлер сияқты осы құқықтарға қол жеткізу үшін әйелдерде белгілі бір қолдау бағдарламалары болуы керек.

Қазақстанда Еңбек кодексінің сақталуына қарамастан жалақыда 30%-ға дейінгі алшақтық әлі де бар. Бұл инклюзияның болмауын көрсетеді.

«Әйелдерді ілгерілету туралы айтқанда, кейбіреулерде бәріне бірдей теңдік не үшін қажет деген сұрақ туындауы мүмкін. Бірақ, қымбаттым, біз бәріміз тең емеспіз. Инклюзия мүгедектігі бар адамдар үшін ғана емес, барлығы үшін де құрылуы тиіс. Инклюзия – бұл барлық адамдар туралы.

Компаниялардың саясаты мен рәсімдері тең мүмкіндіктерді қолдауы маңызды. Мысалы, 30% квота белгіленген кезде, ұйымдардың бірі әйелдерді директорлар кеңесіне қатысуға дайындау туралы шешім қабылдады. Бірақ неліктен бұл бұрын жасалмады? Неліктен дәл қазір әйелдерді дайындауды шешті? Бұл олардың әйелдерді біліктілігі төмен деп санайтындығын көрсетеді. Бірақ әйелдер де сенімді және сенімге дайық», – дейді спикер.

Оның айтуынша, отбасылық міндеттер мен мамандық таңдау туралы айтқанда, айналасындарғылардың таптаурындары мен әсері кедергі болуы мүмкін.

«Тең мүмкіндіктер жасау үшін тепе-теңдікті қамтамасыз ету және әр түрлі жағдайларды, соның ішінде үй міндеттерін ескеру маңызды. Сондай-ақ, әйелдердің өсу мен дамуға көбірек мүмкіндіктері болуы үшін қолдау бағдарламаларын дамыту және білім беруге инвестициялау қажет.

Сондай-ақ жұмсақ күш пен бір-біріне деген құрмет туралы есте ұстаған жөн. Біз қоғамның әйелдердің интеллектуалды қабілетіне, сондай-ақ олардың физикалық денесіне құрметпен қарауына ұмтылуымыз керек. Сонда ғана біз шынайы теңдік пен инклюзияға қол жеткізе аламыз», – деп қорытындылады ол.