QAZAQ GREEN. 28 қарашада Еуропалық комиссия Ресейдің Украинаға басып кіруінен және оның энергия ресурстарын пайдалануынан туындаған энергетикалық дағдарысқа жауап ретінде өткен жылы енгізілген төтенше шараларды 12 айға ұзартуды ұсынды. Еуропалық энергетикалық нарықтағы жағдай 12 ай бұрынғыға қарағанда қауіпсіз болғанымен, комиссия газ жеткізу қауіпсіздігін одан әрі жақсарту және нарықтың тұрақтылығын нығайту үшін осы шаралардың қолданылуын ұзартуды ұсынады, деп хабарлайды Комиссия сайты.

Бүгінгі күні ұзарту ұсынылып отырған үш шараға газ ынтымақтастығы шаралары, нарықты түзету тетігі (НТТ) және жаңартылатын энергия көздері жобаларына рұқсат беруге қатысты қағидалар кіреді. Оларды одан әрі қолдану енді 122-бапта көзделген рәсімге сәйкес Кеңеспен келісілуі тиіс.

2022/2576 Регламентінде көзделген ынтымақтастық шаралары қыс мезгілінде ЕО-ға газ жеткізу қауіпсіздігін қолдайды және қазіргі уақытта 2023 жылғы 30 желтоқсанда аяқталады. Қолданыстағы қағидалар сұранысты біріктіру және «AggregateEU» газын бірлесіп сатып алу жүйесі үшін құқықтық негіз жасайды. Регламент сонымен қатар СТГ нарығында ашықтықты қамтамасыз ету жөніндегі шараларды қамтиды, ОТС-ты ЕО-дағы СТГ объектілерінің өткізу қабілетін арттыра отырып, қуаттар туралы ақпарат алмасуға міндеттейді. Регламент сондай-ақ Еуропалық энергетикалық реттеушілер ынтымақтастығы агенттігіне (ACER) СТГ-ға баға бағдарын белгілеу үшін негіз береді, бұл сатып алушылар үшін неғұрлым толық ақпаратты қамтамасыз етеді және ЕО-дағы СТГ нарығындағы бағалардың ашықтығын арттырады. Бұдан басқа, регламент энергетикамен байланысты туынды қаржы құралдарына арналған келісімшарттардағы бағалардың айтарлықтай ауытқуын шектеу үшін күндізгі құбылмалылықты басқарудың уақытша тетігін көздейді. Соңғы элементте мүше мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықтың стандартты қағидалары көрсетілген, олардың біреуі қорғалған тұтынушылар үшін сенімді жеткізілім тапшылығына тап болады.

Нарықты түзету тетігі 2022 жылы байқалған тым жоғары бағаларға және ЕО газ жеткізілімінің сенімділігін қамтамасыз ету үшін әлемнің басқа нарықтарына қарағанда жоғары бағаларға тап болуы мүмкін деген алаңдаушылыққа жауап ретінде енгізілді. Оның мерзімі 2024 жылдың 1 ақпанында аяқталады. Ол бір ай бұрын Title Transfer Facility (TTF) бағасы 3 жұмыс күні ішінде 180 еуро/МВт-сағаттан асатын болса және TTF бағасы 35 еуро/МВт-сағат сол 3 жұмыс күніндегі халықаралық нарықтардағы бағаны көрсететін анықтамалық бағадан жоғары болса, іске қосылатын серпінді сауда-саттықты шектеуді қарастырады. Оны министрлер 2022 жылдың желтоқсанында келісіп, 2023 жылдың 1 ақпанында күшіне енді. Тетік ешқашан іске қосылған емес және газ бағасы 2023 жылы 2022 жылдың жазына қарағанда әлдеқайда төмен деңгейге оралды (қазіргі уақытта олар 45 €/МВт-сағат аралығында). Алайда, нарық тұрақсыз болып қалады және соңғы айларда айтарлықтай құбылмалылықтың бірқатар эпизодтары болды, сондықтан Комиссия бұл шараларды сақтау келесі жылға қажетті қосымша қорғаныс шарасы деп санайды.

Рұқсат беру жөніндегі төтенше шаралар жаңартылатын энергия көздері саласындағы жобаларға, сондай-ақ жаңартылатын энергия көздерін электрмен жабдықтау жүйесіне біріктіру үшін қажетті желілер мен инфрақұрылым саласындағы жобаларға рұқсат беру рәсімдерін қысқартуға және жеделдетуге бағытталған. Осы шаралардың кейбіреулері жаңартылатын энергия көздеріне рұқсат беру рәсімдерін жеделдету үшін тұрақты және ұзақ мерзімді тұрақты режимді енгізетін қайта қаралған Жаңартылатын энергия көздері директивасына (RED) енгізілген. Алайда, жаңа директивада төтенше жағдайға енгізілген ерекше шаралар көрсетілмеген. Осыған байланысты Комиссия қайта қаралған RED құжатында рұқсат берудің жаңа қағидаларын уақытша толықтыра алатындай етіп, осы таңдалған шаралардың қолданылуын кейбір қосымша элементтермен ұзарту қажет деп санайды. Қыс мезгілінде газ жеткізу және нарықтың ықтимал тұрақсыздығы туралы алаңдаушылықты ескере отырып, 2024 жылдың 30 маусымында жоспарланған аяқталғаннан кейін осы жеделдетілген рұқсат беру қағидаларын 12 айға ұзарту жаңартылатын энергия көздерін одан әрі жылдам енгізуге ықпал етеді. Қағидаларда көздегендей, рұқсат беру күн энергиясын пайдаланатын жабдық үшін 3 айдан аспайды, жаңартылатын энергия көздеріндегі электр станцияларын қайта жабдықтау үшін 6 ай, қуаты 50 МВт-тан аз жылу сорғыларын орнату үшін 1 ай және жердегі энергия көзі бар жылу сорғылары үшін 3 айды алады. Дағдарыс кезінде жаңартылатын энергия барлық энергия көздерінің ішіндегі ең арзаны болғандықтан, бұл қағидаларды ұзарту ЕО-ның энергиямен жабдықтау қауіпсіздігіне, қолжетімділігіне және тұрақтылығына ықпал етеді.

Осы шараларды жалғастырудың құқықтық негізі 122-бап болып қала береді. Комиссияның ұсынысы Кеңеспен келісілуі керек және Еуропалық Парламенттің мақұлдауын қажет етпейді. Комиссия Кеңес ұсынылған ұзартуды 2023 жылдың соңына дейін қабылдай алады деп үміттенеді.