QAZAQ GREEN. Жаңартылатын энергия технологиялары үшін маңызды минералдарға сұраныс 2030 жылға қарай үш есеге жуық артады, деп есептеді БҰҰ. Ұйымның Бас хатшысы шақырған сарапшылар тобы үкіметтерге, өндірушілерге және басқа да мүдделі тараптарға әділеттілік пен тұрақтылық қағидаты негізінде жаһандық энергетикалық ауысу мүмкіндіктерін жүзеге асыруды қамтамасыз ету үшін қағидаттар мен ұсыныстарды қамтитын баяндама жариялады, деп хабарлайды БҰҰ сайты.

«Топтың энергетикалық ауысудың маңызды минералдары туралы баяндамасы – бұл таза энергиямен қатар өркендеу мен теңдікті қамтамасыз етуге көмектесетін практикалық нұсқаулық», – деді БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш.

«Бұл есепте жаңартылатын энергия революциясы әділеттілік пен теңдік қағидаттарына негізделіп, адамдардың құқықтарын құрметтеу, қоршаған ортаны қорғау және ресурстарға бай дамушы елдерде өркендеуге ықпал ету жолдары анықталған», – деп атап өтті ол.

Бас хатшының айтуынша, ол сарапшылар тобынан қараша айында Бакуде өтетін КС-29 климаттық конференциясының алдында елдермен ұсыныстарымен бөлісуді сұрады. 

Топтың баяндамасында әділеттілікке, ашықтыққа, тұрақтылыққа және адам құқықтарын қамтамасыз етуге қалай қол жеткізуге болатындығы туралы айтылады, тек тау-кен өндірісі кезінде ғана емес, сонымен қатар бүкіл құн тізбегі бойынша: қайта өңдеу мен өндіруден бастап тасымалдауға және пайдаланудан кейін қайта өңдеуге дейін.

«Ынтымақтастық елдер үшін өте маңызды, бұл көптеген проблемаларды тиімді шешуге көмектеседі», – деді БҰҰ жанындағы Оңтүстік Африка елшісі, өтпелі кезеңдегі маңызды минералдар тобының тең төрағасы Нозипхо Мксакато-Дисеко.

«Климаттың өзгеруі осы проблемалардың орталығында болғандықтан, біз бірге бататынымызды немесе ортақ құндылықтар негізінде бірге көтерілетінімізді анық түсініп, шұғыл түрде бірге жұмыс істеуіміз керек», – деп қосты ол. 

Топтың тең төрағасы, Еуропалық энергетика комиссиясының бас директоры Дитте Юул Йоргенсен өткен жылы КС-28 климаттық конференциясында елдердің берген уәделерін еске түсірді.

Өткен жылы КС-28-де барлық елдер жаңартылатын энергия көздерінің жаһандық қуатын үш есе арттыруға және энергия тиімділігін екі есе арттыруға келісті. Маңызды минералдарға сұраныс күрт артады

«Өткен жылы КС-28-де барлық елдер жаңартылатын энергия көздерінің жаһандық қуатын үш есе арттыруға және энергия тиімділігін екі есе арттыруға келісті. Маңызды минералдарға сұраныс күрт артады. Біз бұл мүмкіндікті экономикамыздың өсуін қамтамасыз ету, қоғамымызды қорғау, қоршаған ортаны қорғау және пайданы әділ бөлу үшін пайдалануымыз керек», – деді Йоргенсен.

Баяндамада ұсынылған қағидаттар үкіметтер бұрын қабылдаған қолданыстағы халықаралық нормалар мен құқықтық міндеттемелерге негізделген және нақты, орындалатын ұсыныстар жиынтығымен бірге жүреді.

Топ ұсынған ұсыныстардың ішінде – пайдалы қазбалардың құнын құру тізбектерінде көпжақты саяси диалогты және экономикалық мәселелер бойынша үйлестіруді жәрдемдесу үшін БҰҰ шеңберінде жоғары деңгейдегі сараптамалық консультативтік топ құру; қараусыз қалған шахталар проблемасын шешу үшін қор құру; даму, қоршаған ортаны қорғау және адам құқықтары саласындағы шағын бизнеске өкілеттіктер беру.

Жаһандық температураның 1,5 градус Цельсий шегінде көтерілуін тежеу және климаттың өзгеруінің ең нашар әсерін болдырмау мыс, литий, никель, кобальт және сирек жер элементтері сияқты энергетикалық ауысу саласындағы маңызды минералдардың ұсынысына байланысты болады. Олар жел турбиналары мен күн панельдерінен бастап электромобильдер мен қайта зарядталатын батареяларға дейін таза энергия технологиясының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.

Маңызды минералдардың үлкен қоры бар дамушы елдерде экономикасын өзгерту және әртараптандыру, «жасыл» жұмыс орындарын құру және тұрақты дамуға ықпал ету мүмкіндігі бар. Алайда, тиісті саясатсыз бұл пайдалы қазбаларға сұраныстың артуы тек шикізатқа тәуелділікті арттырып, геосаяси шиеленісті күшейтіп, даму мен халықтың денсаулығына жағымсыз салдары бар экологиялық және әлеуметтік проблемаларды тудыруы мүмкін.

Дамушы елдердің осы салада жаһандық көшбасшылық құруға шақыруына жауап ретінде БҰҰ Бас хатшысы 2024 жылдың сәуірінде маңызды минералдар тобын шақырды. Ол үкіметтерді, үкіметаралық және халықаралық ұйымдарды, өндірушілерді және азаматтық қоғамды біріктірді.