QAZAQ GREEN. Қазіргі уақытта АҚШ-тағы көмір экономикалық тұрғыдан жаңартылатын энергия көздерінен ұтылып жатқаны соншалық, елдегі көмір электр станцияларының 99%-ы жақын жерде жаңа күн немесе жел электр станцияларын салуға қарағанда қымбатқа түсуде екенін көрсетті Energy Innovation жаңа зерттеуі, деп хабарлайды The Guardian.

Өткен жылы қабылданған инфляцияны төмендету туралы Заңмен күшейтілген жаңартылатын энергия көздерінің құнының күрт төмендеуі АҚШ-тың континентальды бөлігінде біреуінен басқа барлық 210 көмір электр станцияларының жұмысын қамтамасыз етуден гөрі, көптеген күн панельдерін салу немесе жаңа жел турбиналарын орнату және оларды желіге қосу арзанға түседі дегенді білдіреді, делінген зерттеуде.

«Көмір жел мен күн ресурстарына қарағанда қымбатырақ, ол енді жаңартылатын энергия көздерімен бәсекеге қабілетті емес. Бұл есеп, әрине, көмір қала береді деген пікірді жоққа шығарады», - деді талдауды жүргізген Energy Innovation компаниясының саяси талдаушысы Мишель Соломон.

Өткен жылдың жазында демократтар салық жеңілдіктері және экологиялық таза энергетиканы қолдаудың басқа да шаралары түріндегі 370 млрд АҚШ доллары сомасына инфляцияны төмендету туралы туралы заңды қабылдағаннан кейін жүргізілген жаңа талдауда отынға, Американың көмір өндірісін пайдалануға және оған техникалық қызмет көрсетуге жұмсалатын шығындар сол аймақта нөлден бастап жаңа күн немесе жел электр станцияларын салуға жұмсалатын шығындарымен салыстырылған.

Орташа алғанда, көмір станцияларына жұмсалатын шекті шығын бір мегаватт-сағат үшін $36 құрайды, ал жаңа күн электр станциялары бір мегаватт-сағат үшін шамамен $24 немесе шамамен үштен біріне арзаныраққа түседі. Тек бір көмір электр станциясы – Вайоминг штатындағы Dry Fork жаңа жаңартылатын энергия көздерімен салыстырғанда шығындары бойынша бәсекеге қабілетті.

«Бұл біршама күтпеген жағдай болып шықты және жаңартылатын энергияның бағасы төмендеп қана қоймай, инфляцияны төмендету туралы заңның да бұл үрдісті тездетіп жатқанын көрсетеді», - деді Соломон.

Көміртекті көп қажет ететін отын болып табылатын және электр энергиясын өндіру шығарындыларының 60%-ын құрайтын көмір бір кездері 2007 жылғы шегінде 186 млн үйді жарықтандыруға жеткілікті энергия өндіруімен американдық электр желісінің негізін құрады. Алайда, 2021 жылға қарай бұл өндіріс 55%-ға төмендеді, ал соңғы онжылдықта көмір өндіретін салада жұмыс орындарының саны екі еседен астамға азайып, 40 000-нан кемді құрады.

АҚШ-тағы көмір электр станцияларының көпшілігі ескіріп жатыр және өздеріне жұмсалатын қызмет көрсету шығындарын көбірек талап етуде, ал олардың отындарын арзан газ көздері барынша ығыстыруда. Дональд Трамптың президент ретіндегі көмір өнеркәсібін жандандыру жөніндегі орындалмаған мақсаты аясында жүзеге асыруға ант берген экологиялық нормалар да сынап пен күкірт қос тотығы сияқты улы шығарындылардың азаюына әкеліп, секторға өз ықпалын тигізді.

2020 жылы көмір өндіру 55 жылдық ең төменгі деңгейіне жетті, бірақ Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін бұл салада көтерілу белгілері байқалды, бұл бүкіл әлемде энергия бағасының өсуіне әкелді және елдерді Ресей газына балама отын көздерін іздеуге мәжбүр етті.

Көмірді жақтаушылар оны тұрақсыздық кезеңінде сенімді отын көзі деп санайды және Джо Байденді АҚШ-ты қазба отындарынан бас тартуға тырысқаны үшін сынайды.

«Негізгі көмір қуатын оларды қолдау үшін қажетті сенімді баламалар мен инфрақұрылымсыз желіден шығару тек сенімділік пен экономика мәселелерін күшейтеді. Көмір станцияларын жылдам қарқынмен жабуға асыққан және қазір Германиядан Данияға дейін сол станцияларды қайта қалпына келтіру үшін жұмыс істеп жатқан Еуропадағы достарымызға қараңыз. Жаһандық энергетикалық дағдарыс шынайы және бүкіл әлемдегі және біздің АҚШ-тағы адамдар үшін ауыр жүк; бұл дағдарысты күшейту үшін саналы қадамдар жасау ақылсыздық және ойсыздық», - деді Ұлттық тау-кен қауымдастығының президенті Рич Нолан қараша айында.

Көмір ұзақ мерзімді құлдырауға түссе де, оның жақын арада жойылуы екіталай - көптеген коммуналдық қызметтер әлі де осы отын көзіне қомақты инвестиция салуда және жаңартылатын энергия инфрақұрылымының ауқымы, соның ішінде энергетикалық жобалар, жаңа электр желілері және аккумуляторлы батареялар және үзіліссіз жеткізу мәселесін шешетін басқа жинақтауыштар көмірден жаппай бас тартуға мүмкіндік беретіндей әлі де ауқымды емес. Бірақ сарапшылардың айтуынша, өткен жылғы климаттың өзгеруіне қарсы күресуге жұмсалған шығындармен нығая түскен кең беталыстар көмір дәуіріне нүкте қоятын тәрізді.

«Біз жай ғана қол сермеп, барлық көмір станцияларын жаба алмаймыз, бірақ уақыты келгенде көмірден құтылу үшін жел және күн электр станцияларының құрылысын жеделдетуіміз керек. Мұнда көмір қауымдастықтарына инвестиция салуға, жергілікті экономикалық тұрақтылықты нығайтуға және осы процесте ақша үнемдеуге үлкен мүмкіндік бар», - деді Соломон.

Energy Innovation есебін дайындауға қатыспаған Гарвард университетінің экономисі Джеймс Сток талдаудың «шындыққа сәйкес келетінін» және көмір енді экономикалық бәсекеге қабілетті емес екенін айтты.

«Біз бұл станциялардың барлығын ертең жауып тастай алмаймыз, электр желісінің сенімділігін сақтау үшін мұны біртіндеп жасауымыз керек, бірақ біз оны тез арада іске асыра алуымыз керек. Көмір экономикалық факторларға байланысты орынды құлдырауда және бұл экономикалық факторлар жалғасады, бұл міндетті түрде болатын ауысу».

«Біз шамамен 50 жыл бұрын АҚШ-та көптеген көмір станцияларын салдық, өйткені біз әлемдегі энергетикалық қауіпсіздікке алаңдадық. Оның сол кезде маңызы болды және олар маңызды үлес қосты. Бірақ біз қазір климаттың өзгеруі туралы көбірек білеміз, сондықтан қазір басқа шешімдер қабылдауымыз керек», - деді ол.