Халықаралық энергетикалық агенттіктің (International Energy Agency) мәліметтері бойынша, дүние жүзі бойынша парниктік газдар шығарындыларының 75%-ы энергияны, негізінен СО2 шығарындыларының 90%-ын құрайтын қазба отындары – көмір, мұнай және газды өндіру және тұтыну нәтижесінде пайда болады. Біз сондай-ақ энергетикалық қауіпсіздік тәуекелдеріне және экстремалды ауа-райына төзімділіктің жеткіліксіздігіне тап болдық, бұл әлемнің әр түрлі аймақтарына әсер ететін жылу толқындарының, су тасқынының, орман өрттерінің және дауылдардың сериясымен расталады. Бір қызығы, Коперник еуропалық климаттық өзгерістер қызметі (European Copernicus Climate Service) 2024 жылды бақылау тарихындағы ең жылы жыл деп жариялады. Экономиканың да, қоршаған ортаның да тұрақтылығы бизнес пен қоғам үшін өте маңызды. Бақытымызға орай, бізде болашақ үшін ақылға қонымды шешім қабылдауға мүмкіндік беретін шешімдер бар, оларды іске асыруды жеделдету маңызды.

Энергия – өркендеген қоғамның негізі

Энергия – адамзаттың негізгі қажеттілігі және оны сенімді қамтамасыз ету экономикалық прогресс үшін өте маңызды. Орталық Азия елдерінде Power&Grid сегментінің көшбасшысы Александр Никифоров атап өткендей: «Энергия біздің әдеттерімізге және қоршаған ортаға әсерімізге де ықпал етеді. Мысалы, энергетика саласының өсуі климаттың өзгеруіне ықпал ететін халықтың көбеюімен және тұтыну мәдениеті мен технологиясымен байланысты. Әлемдік экономика өскен сайын электрлендіру, дамушы нарықтардың өсуі және жасанды интеллектті енгізу сияқты факторларға байланысты энергияға сұраныс артып келеді. Бұл өзгерістер біздің энергетикалық жүйемізге айтарлықтай қысым жасайды, оны цифрландырудың, көміртексіздендірудің және әділ энергетикалық ауысу үшін оның тұрақтылығын қамтамасыз етудің шұғыл қажеттілігін көрсетеді. Бұл қажетті энергетикалық ауысу ойлауды өзгертуді де қажет етеді. Көміртегі шығарындыларын азайту, су мен ресурстарды үнемдеу және сенімділікті қамтамасыз ету бүгінде өсу үшін маңызды».

Жаңа энергетикалық әлем жолында

Энергияны өндіру және тұтыну әдістері жылдам өзгеруде. «Просьюмер» тұжырымдамасы – бір уақытта энергияны тұтынушы және өндіруші соңғы екі онжылдықта сәнді сөзден шындыққа айналды. Жаңа технологиялар тұтынушыларға өз электр энергиясын өндіруге, тұтынуға және басқаруға мүмкіндік береді: күн панельдерінен алынған және батареялар мен электромобильдерде сақталған энергияны пайдалану. Бұл тәсіл жаңартылатын энергияны пайдалануға мүмкіндік беріп қана қоймай, сонымен қатар артық энергияны желіге қайта сатуға мүмкіндік береді. Масштабта бұл бизнес пен қоғам үшін модульді және қолжетімді энергиямен қамтамасыз ете алады. Мысалы, Америка Құрама Штаттарында 2024 жылдың ақпанында 4,2 миллион үйдің төбесінде күн панельдері болды. Жыл бойы әр 54 секунд сайын күн панельдерін орнатудың жаңа жобасы жүзеге асырылды. Виртуалды электр станцияларымен (VPP) және сұранысқа ден қою бағдарламаларымен (Uplight сияқты компаниялардан) біріктірілген үй энергиясын басқару жүйелері (мысалы, Schneider Home), микрожелілер, бөлінген энергия ресурстарын басқару жүйелері (DERMS) сияқты технологиялар желіге және просьюмерлерге кешенді көзқарасты жүзеге асыруға – коммуналдық қызметтер мен энергетикалық просьюмерлерге тұрақтылықты арттыруға, шығындарды азайтуға және тұрақты болашақты қалыптастыру үшін көміртегі ізін азайтуға мүмкіндік береді.

1.       Озық электр энергиясын тарату жүйелері

2.       Цифрлық егіздер

3.       Микрожелілер

4.       Бөлінген энергетикалық ресурстарды басқару жүйелері (DERMS)

5.       Виртуалды электр станциялары (VPP)

6.       Сұранысқа ден қою бағдарламалары        

Ақылды технология және жасанды интеллект – эволюцияның жаңа дәуірі

Просьюмерлер технологиялары мен бөлінген энергетикалық ресурстардың өсуімен бірге энергетикалық әлем дамып келе жатқанда, дәстүрлі модель энергияның үлкен тұрақтылығын және біздің қауымдастықтарымыздың үйлесімді дамуын қамтамасыз ететін ортақ энергетикалық экономиканы құра отырып, екі бағытты құрылымға көшуде. Бұл эволюцияның негізі болашақ энергетикалық қажеттіліктерді және таза энергетикалық болашақ туралы көзқарасымызды қолдау үшін жаңартылуы керек электр желісі болып табылады. Бірақ желіні жаңарту – күрделі, қымбат және уақытты қажет ететін процесс. Елдердің климаттық және энергетикалық мақсаттарына жету үшін 2040 жылға қарай 80 миллион шақырым электр желілерін қосу немесе ауыстыру қажет болады, бұл айтарлықтай операциялық және реттеуші өзгерістерді және 2030 жылға қарай желіге инвестицияны жыл сайын 600 миллиард АҚШ долларынан астам екі есеге арттыруды талап етеді. Бұл міндетті шешу үшін жан-жақты технологиялық тәсіл қажет. Біз ғимараттарды, коммуналдық қызметтерді және деректер орталықтарын қоса алғанда, әр түрлі сегменттерде заттар интернетін қолдайтын EcoStruxure шешімдерін пайдаланатын тапсырыс берушілер мен серіктестеріміздің объектілерінде бірқатар жобаларды жүзеге асырдық. Біз желінің қуатын қамтамасыз ету үшін энергетикалық ресурстар желілері болып табылатын виртуалды электр станциялары сияқты энергетикалық ауысуды жеделдететін инновациялық технологияларды қолданамыз. Олар желіге айтарлықтай резервтік қуат пен икемділікті тез қоса алады және таратуды басқарудың озық жүйесіне біріктірілген кезде алынған автоматтандыру революцияшыл болады.

Энергетикалық болашақты дамыту

«Қазақстанның энергетикалық секторы ел экономикасында шешуші рөл атқарады. Соңғы жылдары үкімет сенімді энергиямен жабдықтауды қамтамасыз ету және экологиялық таза энергия көздеріне көшу жөніндегі шараларды белсенді түрде енгізуде. Қазақстан жаңартылатын энергия көздерін (ЖЭК) белсенді дамытуда. Бүгінгі таңда елімізде 100-ден астам ЖЭК нысаны жұмыс істейді. Маңызды жоба Батыс аймақтың электр желісін нығайту болды, бұл электрмен жабдықтаудың сенімділігін арттырды. Келесі қадам – транзиттік әлеуетті жақсартатын электр желілерін біріктіру жоспарлануда. Бұл бастамалар мен жобалар Қазақстанның тұрақты дамуға және төмен көміртекті модельге жаһандық көшуге деген ұмтылысын көрсетеді. Қолданыстағы әлемдік референттерді ескере отырып, халықаралық компаниялардың тәжірибесін белсенді пайдаланған жөн. Schneider Electric компаниясының технологиялары сияқты озық шешімдерді енгізу өмір сүру сапасын айтарлықтай арттырып, елдің энергетикасын дамытуға ықпал етуі мүмкін», – деп қосты Александр Никифоров. Schneider Electric сәйкесінше энергияны өндіру мен тұтынудың болжамды үлгілерін әзірлеу және бөлінген ресурстарды басқару үшін жиналған деректердің үлкен көлемін пайдалана отырып, ЖИ заманауи электр желісінің орталығында болады деп санайды. Бірақ энергетикалық ауысуды шындыққа айналдыру үшін бізге бүкіл экожүйенің бірлескен жұмысы қажет. Коммуналдық қызметтер, желі операторлары, энергияны басқару компаниялары, өнеркәсіп және тұтынушылар энергиямен байланысты өзгертетін, нәтижесінде бизнеске, қоғамға және біздің планетамызға пайда әкелетін қадамдар жасауы керек.