QAZAQ GREEN.  Жаңартылатын энергия көздері жөніндегі халықаралық агенттіктің (IRENA) мәліметтері бойынша, әйелдер жаңартылатын энергетика саласында небәрі 19% көшбасшылық позицияларды алады. Олардың үлесі әкімшілік қызметкерлер арасында 45%, ғылым, технология, инженерия және математика (STEM) салаларында 28% және монтажшылар, машинистер, электриктер және құрылысшылар сияқты техникалық кәсіптерде тек 22% құрайды.

IRENA бас директоры Франческо Ла Камера салада гендерлік теңдікке қол жеткізу үшін нақты деректер, мақсатты саяси шаралар және барлық қатысушылардың бірлескен әрекеттері қажет екенін атап өтті. «ЖЭК секторында гендерлік теңдікті ілгерілету жүйелік шешімдерге, сенімді статистикаға және барлық тараптардың қатысуына байланысты. Мұнай-газ саласымен салыстырғанда жоғары көрсеткішке қарамастан, прогресс шектеулі болып қала береді. Энергетикалық ауысу әлеуетін іске асыру үшін әйелдер жаңартылатын энергия негізінде болашақты қалыптастыруда тең құқылы серіктестер мен көшбасшылар ретінде танылуы керек», – деп мәлімдеді ол.

Есеп гендерлік теңгерімсіздік кәсіби өсудің барлық кезеңдерінде сақталатын жүйелік кедергілерден туындағанын көрсетеді. Әйелдер жұмысқа орналасу кезінде біржақтылық пен мәдени таптаурындарға, жұмыс пен отбасылық міндеттерді үйлестірудегі қиындықтарға, сондай-ақ көшбасшылық позицияларға көтерілуді шектейтін «шыны төбеге» тап болады.

Әйелдер сонымен қатар энергетикалық кедейліктің негізгі ауыртпалығын көтереді, әсіресе дамушы елдерде, олар көбінесе үйдегі энергия желілерінің негізгі пайдаланушылары мен менеджерлері болып табылады. Офлайн және коммуналдық жобаларды жүзеге асыратын үкіметтік емес ұйымдарда олардың үлесі 35%-ға жетеді, бұл әйелдердің басқаруға және шешім қабылдауға қатысуын кеңейту үшін айтарлықтай әлеуетті көрсетеді.

Зерттеу ұйымдардың түрлері арасындағы айырмашылықтарды анықтады: ЖЭК секторында үстемдік ететін жеке компанияларда әйелдердің үлесі 25% құрайды; ҮЕҰ-да – 48% дерлік, ал мемлекеттік және коммерциялық емес құрылымдарда – 37%.

IRENA мемлекеттік саясат деңгейінде де, корпоративтік тәжірибеде де кешенді шараларды жүзеге асыруға шақырады. Мемлекеттерге кемсітпеу, тең жалақы және білімге қол жеткізу туралы заңдардың сақталуын қамтамасыз ету, сондай-ақ гендерлік теңдікті климаттық және энергетикалық стратегияларға қосу ұсынылады. Жұмыс берушілер икемді кестелерді, ашық жалдау және ілгерілету рәсімдерін, тәлімгерлік бағдарламаларын енгізіп, қауіпсіз, құрметті еңбек жағдайларын жасауы керек.

Таптаурындарды жеңуде және әйелдердің мүмкіндіктерін кеңейтуде білім беру мекемелері, кәсіподақтар, азаматтық қоғам және халықаралық ұйымдар маңызды рөл атқарады.

Толық есеп: Renewable Energy: A Gender Perspective